ค้นหาบทความ
ค้นหาทำเนียบโฮมสเตย์



หลักเกณฑ์และวิธีการประเมินคุณภาพมาตรฐานโฮมสเตย์

2. วิธีการประเมินคุณภาพมาตรฐานโฮมสเตย์

2.1 การสร้างแบบประเมิน

เครื่องมือที่ใช้ในการประเมินคุณภาพมาตรฐานโฮมสเตย์ในครั้งนี้ ใช้แบบประเมิน โดยมีเนื้อหาตามกรอบดัชนีชี้วัดคุณภาพมาตรฐานโฮมสเตย์ 8 ด้าน และ 43 ตัวชี้วัด กำหนดให้เป็นแบบมาตราส่วนประเมินค่า (Rating Scales) มี 6 ระดับ ได้แก่ ระดับมากที่สุด (5 คะแนน) ระดับมาก (4 คะแนน) ระดับปานกลาง (3 คะแนน) ระดับน้อย (2 คะแนน) ระดับน้อยที่สุด (1 คะแนน) และ
ระดับไม่มี/ไม่ทำ (0 คะแนน) ดังตัวอย่างบางส่วนของแบบประเมิน ดังนี้

มาตรฐาน ดัชนี ลำดับที่
ดัชนี
ระดับความเหมาะสม/คุณภาพ คำอธิบาย
ดัชนี
ข้อเสนอแนะ
มาก
ที่สุด(5)
มาก(4) ปาน
กลาง(3)
น้อย(2) น้อย
ที่สุด(1)
ไม่มี
/ไม่ทำ(0)
1.ด้านที่พัก 1. โครงสร้างบ้านพักมีความมั่นคง 1                

(สำหรับตัวอย่างแบบประเมินฉบับสมบูรณ์อยู่ในภาคผนวก 1)


2.2 วิธีการประเมิน

วิธีการประเมินคุณภาพมาตรฐานโฮมสเตย์จะต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ และขั้นตอนที่กำหนดไว้ โดยผู้ประเมินจะใช้แบบประเมินตามคู่มือฉบับนี้ และมีวิธีการประเมิน ดังนี้
2.2.1 กรรมการตรวจประเมินที่เข้าไปดำเนินการประเมินทุกคนจะเข้าไปในเขตพื้นที่ที่ตั้งโฮมสเตย์ที่ขอรับการประเมิน และเริ่มประเมินตามแบบที่กำหนดไว้
2.2.2 วิธีการวัดว่าในแต่ละตัวชี้วัดมีคุณภาพอยู่ในระดับใดนั้น ผู้ประเมินสามารถใช้วิธีการสอบถาม สังเกต และสัมภาษณ์ผู้ประกอบการ ผู้นำชุมชน และประชาชนในพื้นที่ ประกอบการตัดสินใจ
2.2.3 ในการดำเนินการตรวจประเมินแต่ละครั้ง คณะกรรมการตรวจประเมินปฏิบัติตามขั้นตอนต่อไปนี้
ขั้นตอนที่ 1 เลขานุการคณะกรรมการตรวจประเมินประจำจังหวัดประสานงานคณะกรรมการทั้งหมด เพื่อประชุมเตรียมความพร้อมและกำหนดวันประเมิน
ขั้นตอนที่ 2 แจ้งกำหนดการประเมินไปยังสำนักงานพัฒนาการท่องเที่ยว กระทรวงการท่องเที่ยวละกีฬา หรือที่ศูนย์ฝึกอบรมและวิจัยเพื่อการพัฒนาภาคพื้นเอเชียและแปซิฟิค
ขั้นตอนที่ 3 คณะกรรมการเดินทางเข้าพื้นที่เพื่อตรวจประเมินโฮมสเตย์ตามกำหนดการ โดยใช้แบบประเมินตามตัวอย่างในคู่มือคัดสรร ฯ (ถ่ายเอกสาร)

2.2.4 เมื่อกรรมการแต่ละคนประเมินเสร็จแล้ว เลขานุการของคณะกรรมการฯ

จะเป็นผู้รวบรวมผลการประเมินเพื่อดำเนินการวิเคราะห์ข้อมูล ตามวิธีการที่กำหนดไว้ในข้อ 2.3 หลังจากนั้นนำผลการวิเคราะห์เสนอประธานคณะกรรมการ เพื่อส่งไปยังสำนักงานพัฒนาการท่องเที่ยว กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬาต่อไป โดยเอกสารที่ส่ง ประกอบด้วย ผลของการประเมินของคณะกรรมการทุกคน และสรุปผลการประเมิน
2.2.5 เมื่อสำนักงานพัฒนาการท่องเที่ยว กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา ตรวจสอบความถูกต้องของผลการประเมินแล้วส่งผลการประเมินให้คณะกรรมการที่ปรึกษาโครงการพิจารณา และรับรองผลดังกล่าว หลังจากนั้นจะแจ้งให้ผู้ประกอบการโฮมสเตย์ทราบผลโดยแจ้งผ่านจังหวัดที่โฮมสเตย์ตั้งอยู่

2.3 การวิเคราะห์ข้อมูล

2.3.1 หลักการวิเคราะห์
หลังจากที่คณะกรรมการ ลงในพื้นที่ตั้งโฮมสเตย์ ที่ขอรับการประเมิน และได้ดำเนินการประเมินตามแบบประเมินเรียบร้อยแล้ว จะนำแบบประเมินดังกล่าวมาประมวลผลและวิเคราะห์ข้อมูล โดยวิธีการทางสถิติ ซึ่งมีรายละเอียดการวิเคราะห์โดยสมการ ดังนี้

= + + + + + + +


ความหมายของสัญลักษณ์

คือค่าเฉลี่ยทั้งหมด
คือค่าเฉลี่ยด้านที่พัก
คือค่าเฉลี่ยด้านอาหารและโภชนาการ
คือค่าเฉลี่ยด้านความปลอดภัย
คือค่าเฉลี่ยด้านการจัดการ
8nvค่าเฉลี่ยด้านกิจกรรมท่องเที่ยว
คือค่าเฉลี่ยด้านสภาพแวดล้อม
คือค่าเฉลี่ยด้านมูลค่าเพิ่ม
คือค่าเฉลี่ย ด้านการส่งเสริมการตลาด

2.3.2 การจัดลำดับความ สำคัญของมาตรฐานแต่ละด้านจากการวิเคราะห์ความคิดเห็นของผู้เข้าร่วมสัมมนา
โฮมสเตย์ของ สำนักงานพัฒนา การท่องเที่ยว กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา เมื่อวันที่ 22 กันยายน 2546 ซึ่งผู้เข้าสัมมนาประกอบด้วย นักวิชาการด้านการท่องเที่ยว ผู้ประกอบการโฮมสเตย์ และ ผู้สนใจทั่วประเทศ ได้จัดลำดับ ความสำคัญของมาตรฐานคุณภาพทั้ง 8 ด้าน สรุปได้ดังนี้

ความสำคัญลำดับที่ 1 ได้แก่ มาตรฐานด้านความปลอดภัย ( )
ความสำคัญลำดับที่ 2 ได้แก่ มาตรฐานด้านที่พัก ( )
ความสำคัญลำดับที่ 3 ได้แก่ มาตรฐานด้านอาหารและโภชนาการ ( )
ความสำคัญลำดับที่ 4 ได้แก่ มาตรฐานด้านการจัดการ ( )
ความสำคัญลำดับที่ 5 ได้แก่ มาตรฐานด้านกิจกรรมท่องเที่ยว ( )
ความสำคัญลำดับที่ 6 ได้แก่ มาตรฐานด้านมูลค่าเพิ่ม ( )
ความสำคัญลำดับที่ 7 ได้แก่ มาตรฐานด้านสภาพแวดล้อม ( )
ความสำคัญลำดับที่ 8 ได้แก่ มาตรฐานด้านการส่งเสริมการตลาด ( )
2.3.3 การสร้างสมการเพื่อนำ ไปหาค่าเฉลี่ยรวม จากผลการจัดลำดับความ สำคัญตามข้อ 2.3.2 สามารถนำมาสร้างเป็นสมการได้ ดังนี้

= 0.19 + 0.17 + 0.22 + 0.14 + 0.11 + 0.06 + 0.08 + 0.93

สำหรับวิธีหาค่าน้ำหนัก ของแต่ละด้าน ตามข้อ 2.3.3 ดังนี้
1) รวมค่าน้ำหนักทั้ง 8 ด้าน ดังนี้ 1+2+3+4+5+6+7+8=36
2) หาค่าน้ำหนักของมาตรฐานแต่ละด้าน ดังนี้

มาตรฐานคุณภาพ ลำดับความสำคัญ คะแนนสูงสุด = 8
ต่ำสุด = 1
แทนค่าสูตร
ค่าน้ำหนัก = คะแนน
ค่าน้ำหนัก
สรุปค่าน้ำหนัก
1) ด้านที่พัก 2 7 7/36 0.19
2) ด้านอาหารและโภชนาการ 3 6 6/36 0.17
3) ด้านความปลอดภัย 1 8 8/36 0.22
4) ด้านการจัดการ 4 5 5/36 0.14
5) ด้านกิจกรรมท่องเที่ยว 5 4 4/36 0.11
6) ด้านสภาพแวดล้อม 7 2 2/36 0.06
7) ด้านมูลค่าเพิ่ม 6 3 3/36 0.08
8) ด้านการส่งเสริม 8 1 1/36 0.03


หมายเหตุ : ค่าน้ำหนักมาตรฐานคุณภาพด้านที่มีลำดับความสำคัญอันดับ 1 ให้คะแนนสูงสุด คือ 8 ส่วนลำดับความสำคัญรองลงมาให้คะแนนลดลง ตามลำดับความสำคัญ ดังตารางข้างต้น


2.3.4 ตัวอย่างการวิเคราะห์ข้อมูลของกรรมการหลังการประเมิน วิธีหาค่าเฉลี่ยของมาตรฐานคุณภาพโฮมสเตย์แต่ละด้าน จากผลการให้คะแนนของกรรมการ ภายหลังการประเมิน ดังตัวอย่าง เช่นสมมติว่าในการประเมินโฮมสเตย์แห่งหนึ่งชื่อ “โฮมสเตย์ในฝัน” มีกรรมการประเมิน 6 คน ประเมินตามแบบประเมินที่กำหนด เมื่อเสร็จสิ้นการประเมินเลขานุการได้นำผลการให้คะแนนของกรรม การแต่ละคนบันทึก และคำนวณเพื่อสรุปผล ดังนี้

มาตรฐาน/ตัวชี้วัด ลำดับที่
ตัวชี้วัด
ผลคะแนนของกรรมการคนที่ ค่าเฉลี่ย
1 2 3 4 5 6
1) ด้านที่พัก
1.1. 1 5 4 5 4 5 4 4.50
1.2. 2 4 4 4 5 3 4 4.00
1.3. 3 5 5 4 3 4 3 4.00
1.4. 4 3 3 3 4 4 4 3.50
1.5. 5 4 4 4 3 3 3 3.50
1.6. 6 2 3 3 3 5 4 3.33
1.7. 7 3 3 4 3 4 4 3.50
ค่าเฉลี่ย   3.71 3.71 3.86 3.57 4.00 3.71 = 3.76

มาตรฐาน/ตัวชี้วัด ลำดับที่
ตัวชี้วัด
ผลคะแนนของกรรมการคนที่ ค่าเฉลี่ย
1 2 3 4 5 6
2) ด้านอาหารและโภชนาการ          
2.1. 8 3 5 3 5 4 4 4.00
2.2. 9 5 4 4 3 3 4 3.83
2.3. 10 4 3 3 4 5 5 4.00
2.4. 11 3 3 3 5 5 3 3.67
2.5. 12 5 5 5 3 4 5 4.50
2.6. 13 5 4 4 5 4 3 4.17
ค่าเฉลี่ย   4.17 4.00 3.67 4.17 4.17 4.00 = 4.03

มาตรฐาน/ตัวชี้วัด ลำดับที่
ตัวชี้วัด
ผลคะแนนของกรรมการคนที่ ค่าเฉลี่ย
1 2 3 4 5 6
3) ด้านความปลอดภัย
3.1. 14 3 5 4 3 5 4   4.00
3.2.  15 4 4 5 4 5 3 4.17
3.3. 16 5 3 3 5 5 3 4.00
3.4.  17   3 5 4 4 4.17 
3.5. 18 4 5 4 4 3 5 4.17
ค่าเฉลี่ย   3.80 4.20 4.20 4.20 4.40 3.80 = 4.10

มาตรฐาน/ตัวชี้วัด ลำดับที่
ตัวชี้วัด
ผลคะแนนของกรรมการคนที่ ค่าเฉลี่ย
1 2 3 4 5 6
4) ด้านการจัดการ
4.1. 19 4 3 4 4 5 4 4.00 
4.2. 20 5 4 3 5 4 5 4.33
4.3. 21 3 5 4 3 3 3 3.50
4.4. 22  3 3 5 3 3.67 
4.5. 23 5 4 5 5 5 5 4.83
4.6. 24 4 3 5 5 3 4 4.00
4.7. 25 3 3 4 4 4 5 3.83
4.8. 26 3 4 3 4 5 3 3.67
ค่าเฉลี่ย   3.75 3.88 3.88 4.13 4.25 4.00 = 3.98

มาตรฐาน/ตัวชี้วัด ลำดับที่
ตัวชี้วัด
ผลคะแนนของกรรมการคนที่ ค่าเฉลี่ย
1 2 3 4 5 6
5) ด้านกิจกรรมท่องเที่ยว
5.1. 27 4 3 5 5 3 5 4.17 
5.2.  28 4 5 5 4 3 5 4.33
5.3. 29 5 5 4 3 5 5 4.50
5.4.  30 3 5 4  4.00
5.5. 31 3 4 4 5 5 3 4.00
5.6. 32 5 5 3 4 4 5 4.33
ค่าเฉลี่ย   4.33 4.33 4.00 4.00 4.17 4.50 = 4.22

มาตรฐาน/ตัวชี้วัด ลำดับที่
ตัวชี้วัด
ผลคะแนนของกรรมการคนที่ ค่าเฉลี่ย
1 2 3 4 5 6
6) ด้านสภาพแวดล้อม
6.1. 33 3 5 4 5 4 3 4.00 
6.2.  34 5 4 3 5 4 3 4.00
6.3. 35 5 3 5 5 5 4 4.50
6.4. 36   4 4 5 5   4.33
ค่าเฉลี่ย   4.25 4.00 4.00 4.75 4.50 3.75 = 4.21

มาตรฐาน/ตัวชี้วัด ลำดับที่
ตัวชี้วัด
ผลคะแนนของกรรมการคนที่ ค่าเฉลี่ย
1 2 3 4 5 6
7) ด้านมูลค่าเพิ่ม
7.1. 37 3 5 5 4 3 5 4.17 
7.2.   38 4 4 5 4 3 4 4.00
7.3. 39 5 3 4 5 4 3 4.00
7.4.  40   5  4 5 5 3 4.33 
ค่าเฉลี่ย   4.25 4.00 4.50 4.50 3.75 3.75 = 4.13

มาตรฐาน/ตัวชี้วัด ลำดับที่
ตัวชี้วัด
ผลคะแนนของกรรมการคนที่ ค่าเฉลี่ย
1 2 3 4 5 6
8) ด้านการส่งเสริมการตลาด
8.1. 41 4 3 5 5 4 3  4.00
8.2. 42  5 4 4 5 4 3 4.17
8.3. 43 3 5 3 5 4 3 3.83
ค่าเฉลี่ย     4.00 4.00   4.00   5.00 4.00 3.00   = 4.00

แทนค่าค่าเฉลี่ยรวมในแต่ละด้านจากผู้ประเมินทั้งหมดตามสมการในข้อ 2.3.3 ดังนี้

= (0.19 x 3.76) + (0.17 x 4.03) + (0.22 x 4.10) +
(0.14 x 3.98) + (0.11 x 4.22) + (0.06 x 4.21) +
(0.08 x 4.13) + (0.03 x 4.00)
= 4.02

2.3.5 เกณฑ์การแปลความหมายของค่าเฉลี่ย นำค่าเฉลี่ยรวมที่ได้ ( = 4.02) แปลความหมายตามเกณฑ์ ดังนี้
ค่าเฉลี่ยตั้งแต่ 4.17-5.00 หมายถึง โฮมสเตย์มีระดับดีเยี่ยม
ค่าเฉลี่ยตั้งแต่ 3.33-4.16 หมายถึง โฮมสเตย์มีระดับดีมาก
ค่าเฉลี่ยตั้งแต่ 2.49-3.32 หมายถึง โฮมสเตย์มีระดับดี
ค่าเฉลี่ยตั้งแต่ 1.65-2.48 หมายถึง โฮมสเตย์มีระดับต้องปรับปรุง
ค่าเฉลี่ยตั้งแต่ 0.81-1.64 หมายถึงโฮมสเตย์มีระดับต้องปรับปรุงมาก
ค่าเฉลี่ยตั้งแต่ 0.00-0.80 หมายถึง โฮมสเตย์มีระดับต้องปรับปรุงมากที่สุด

สำหรับเกณฑ์การแปลความหมายของค่าเฉลี่ยมีวิธีการหา ดังนี้
1) หาพิสัย = 5 – 0 = 5
2) หาช่วง = 5/6 = 0.83
3) แบ่งระดับ (มี 6 ระดับ คือ 5,4,3,2,1,0) โดยเริ่มจากบนลงล่างดังนี้
5.00 – 0.83 = 4.17 (ได้ 4.17 – 5.00)
4.16 – 0.83 = 3.33 (ได้ 3.33 - 4.16)
3.32 – 0.83 = 2.49 (ได้ 2.49 - 3.32)
2.48 – 0.83 = 1.65 (ได้ 1.65 - 2.48)
1.64 – 0.83 = 0.81 (ได้ 0.81 - 1.64)
0.80 – 0.83 = (เนื่องจากเริ่มจากบนลงล่างทำให้ค่าสุดท้าย ช่วงจะสั้นกว่าเล็กน้อย)

ในการกำหนดเกณฑ์ เพื่อพิจารณาว่าโฮมสเตย์ใดมีคุณภาพมาตรฐาน ตามกรอบดัชนีชี้วัดหรือไม่ พิจารณาจากค่าเฉลี่ยรวมทั้งหมดที่ได้ คือ ค่าเฉลี่ยตั้งแต่ระดับ 2.50 ขึ้นไป จากคะแนนเต็ม 5 คะแนน โฮมสเตย์ในกลุ่มดังกล่าวถือว่ามีคุณภาพมาตรฐาน ส่วนกลุ่มที่มีค่าเฉลี่ยรวมต่ำกว่า 2.49 ถือว่าเป็นโฮมสเตย์ที่ต้องปรับปรุงแก้ไขให้ดียิ่ง ๆ ขึ้นต่อไป

2.3.6 การสรุปผลการวิเคราะห์ข้อมูลจากตัวอย่าง จากผลการวิเคราะห์ ข้อมูลตามตัวอย่างในข้อ 2.3.4 ได้ค่าเฉลี่ยรวมเท่ากับ 4.02 ซึ่งอยู่ในช่วงคะแนน 3.33-4.16 ดังนั้นจึงสรุปได้ว่า “โฮมสเตย์ในฝันผ่านการประเมินในระดับดีมาก”

  Copyright ©2006 homestaythailand.org All rights reserved.